Η ΔΙΑΙΤΑ ΣΤΗΝ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗ

ΔΙΑΙΑΤΑ ΑΙΜΟΚΑΘΑΡΣΗΣ

80γρ. ΛΕΥΚΩΜΑ

 

Γενικές Οδηγίες

Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στη δίαιτα των ασθενών με νεφρική νόσο που βρίσκονται σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Το  διαιτολόγιο θα πρέπει να είναι ισορροπημένο, να περιλαμβάνει όλες τις ομάδες τροφίμων και να καλύπτει τις ανάγκες σε ενέργεια (Θερμίδες), βασικά θρεπτικά συστατικά, μέταλλα και βιταμίνες.

Τα συστατικά που είναι απαραίτητο να προσέχει ιδιαίτερα ο ασθενής με νεφρική δυσλειτουργία είναι τα ακόλουθα:

  • ΕΝΕΡΓΕΙΑ
  • ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (ΛΕΥΚΟΜΑ)
  • ΝΑΤΡΙΟ (ΑΛΑΤΙ)
  • ΚΑΛΙΟ
  • ΦΩΣΦΟΡΟΣ
  • ΥΓΡΑ

 

ΕΝΕΡΓΕΙΑ (ΘΕΡΜΙΝΕΣ)

Συνήθως οι νεφροπαθείς σε αιμοκάθαρση χρειάζεται να αυξήσουν το βάρος τους, καθώς η αιμοκάθαρση είναι καταβολική διαδικασία και απαιτεί τη χρήση σημαντικής ποσότητας πρωτεϊνών. Επιπλέον, είναι γεγονός ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των αιμοκαθαιρούμενων ασθενών είναι υποσιτισμένοι.

Ωστόσο, ημερήσιες ανάγκες σε θερμίδες διαφέρουν σε κάθε ασθενή. Διαιτολόγιο που παρέχει λιγότερες  από τις αναγκαίες για τον ασθενή θερμίδες σε μάκρος χρόνου οδηγεί σε υποθρεψία.

Ο σχεδιασμός του διαιτολογίου και η ποσότητα τροφής που θα πρέπει να καταναλώνεται από τον ασθενή είναι απόλυτα εξατομικευμένα. Το διαιτολόγιο που σας παρέχουμε αποδίσει τη σωστή ενεργειακή αξία για το σωματότυπο και τη φυσική σας  δραστηριότητα και είναι σημαντικό να το τηρείτε σχολαστικά.

 

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (ΛΕΥΚΩΜΑ)

Το λεύκωμα βρίσκεται τόσο σε ζωικές όσο και φυτικές τροφές. Το ζωικό λεύκωμα βρίσκεται στο κρέας, τα πουλερικά, το ψάρι, τα θαλασσινά, το γάλα το γιαούρτι, το τυρί και το αβγό και το φυτικό λεύκωμα σε τροφές όπως τα όσπρια, δημητριακά, ρύζι, ζυμαρικά και λαχανικά. Η αιμοκάθαρση είναι μια καταβολική διαδικασία, οπότε οι απώλειες  πρωτεϊνών είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Η κατανάλωση πρωτεϊνών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας   και την επανόρθωση των ιστών που αρχίζουν να διασπώνται λόγο της κάθαρσης. Επιπλέον, η επαρκής σίτιση βοηθά στην καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού ενισχύοντας την αντίσταση στις λοιμώξεις.  Στόχος λοιπόν είναι η διατήρηση καλής κατάστασης θρέψης και αναπλήρωση των απωλειών σε πρωτεΐνες, προσλαμβάνοντας την απαραίτητη ποσότητα λευκώματος.

Έτσι η ημερήσια ποσότητα λευκώματος καθορίζεται ατομικά για κάθε ασθενή ανάλογα με τις ανάγκες του. Το διαιτολόγιο που σας παρέχουμε περιέχει με ειδικά υπολογισμένο τρόπο τη συνολική ποσότητα λευκώματος που πρέπει να καταναλώνετε και για το λόγο αυτό είναι σημαντικό η αντικατάσταση λευκωματούχων τροφίμων να γίνεται με προσοχή με βάση τον ακόλουθο πίνακα.

Περιεκτικότητα τροφών σε λεύκωμα

ΕΙΔΟΣ ΤΡΟΦΗΣ

ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΗΣ

ΠΡΩΤΕΪΝΗ (γρ)

ΚΡΕΑΣ

30γρ

7

ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ

30γρ

7

ΨΑΡΙ

30γρ

7

ΑΥΓΟ

1 τεμάχιο

7

ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ

½ ποτήρι γάλα ή ½ κεσεδ. γιαούρτι 2%

4

ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ

½ κούπα

2

ΨΩΜΙ

30 γρ

2

ΛΑΧΑΝΙΚΑ

1 κούπα ωμά ή ½ κούπα βρασμένα

1

ΦΡΟΥΤΑ

1 μικρό τεμάχιο

0,5

 

ΝΑΤΡΙΟ (ΑΛΑΤΙ)

Συστήνεται περιορισμός του νατρίου (αλάτι), καθώς η υψηλή πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει αύξηση των σωματικών υγρών (οίδημα) και της αρτηριακής πίεσης.

Είναι σημαντικό λοιπόν να:

  • Περιορίσετε την προσθήκη αλατιού στο μαγείρεμα και τη σαλάτα
  • Αποφύγετε τρόφιμα όπως:

Κονσέρβες, παστά, τουρσί, σφολιάτες, αλμυρά σνακ όπως γαριδάκια, πατατάκια, μπισκότα, αλμυρά τυριά (σκληρά κίτρινα, φέτα κ.α.), αλλαντικά, αρτοποιήματα με αλάτι, ψωμί εμπορίου, μαγιά, σόδα (μαγειρική και αναψυκτικό), έτοιμες σάλτσες (σόγια, κέτσαπ, μουστάρδα, κρέμα γάλακτος, μαγινέζα), κύβους (ζωμούς) λαχανικών και κρέατος, ξηρούς καρπούς, ελιές, τυποποιημένο φαγητό (fast food)

  • Αντικαταστήστε το αλάτι με λεμόνι, μυρωδικά, μπαχαρικά, καρυκεύματα, ξύδι για τη βελτίωση της γεύσης του φαγητού
  • Αποφύγετε τη χρήση υποκατάστατων αλατιού, διότι μπορεί να περιέχουν λιγότερο νάτριο, αλλά είναι πολύ πλούσια σε κάλιο, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει τη νεφρική λειτουργία και την υγεία ασθενών με συνοδά νοσήματα (π.χ. καρδιαγγειακά) 

 

ΚΑΛΙΟ

Συνήθως δεν απαιτείται έντονος περιορισμός του καλίου στην αιμοκάθαρση. Παρόλα αυτά όταν αυξάνεται πού το κάλιο στο αίμα μεταξύ των συνεδριών αιμοκάθαρσης, μπορεί να γίνει πολύ επικίνδυνο, προκαλώντας προβλήματα στην καρδιακή λειτουργία. Έτσι αυστηρός περιορισμός του καλίου συστήνεται σε περίπτωση υπερκαλιαιμίας. Το κάλιο, συναντάται σε πολλά τρόφιμα (δημητριακά, κρέας, γαλακτοκομικά), ωστόσο σε μεγαλύτερη ποσότητα εμπεριέχεται στα φρούτα και τα λαχανικά.

 

 

 

 

Περιεκτικότητα φρούτων σε κάλιο

ΧΑΜΗΛΗ (0-100mg)

ΜΕΤΡΙΑ (101-200mg)

ΥΨΗΛΗ (201-350mg)

Σύκο φρέσκο (1 μικρό)

Μήλο (1 μέτριο)

Βερίκοκα κομπόστα ή φρέσκα (2 μισά)

Χυμός σταφυλιού (1/2 ποτήρι)

Κεράσια (10 μικρά)

Βερίκοκα αποξηραμένα (5)

Χυμός ροδάκινου (1/2 ποτήρι)

Ανανάς (1 τεμάχιο)

Κολοκύθα (1/8 μικρού μεγέθους)

Χυμός αχλαδιού (1/2 ποτήρι)

Μάνγκο, παπάγια

Σύκα αποξηραμένα (2 ολόκληρα)

Βατόμουρα (1 φλυτζάνι)

Ροδάκινο φρέσκο (1 μικρό)

Ακτινίδιο (1/2 μέτριο)

Αχλάδι κομπόστα (1 τεμάχιο)

Ροδάκινο κομπόστα (1 τεμ.)

Νεκταρίνια (1 μικρό)

 

Δαμάσκηνα φρέσκα

Πορτοκάλι φρέσκο (1 μικρό)

 

Σταφίδες (2 κουτ. σούπας)

Χυμός πορτοκαλιού

 

Σταφύλια (15 μικρά)

Αχλάδι φρέσκο (1 μικρό)

 

Φράουλες (6 τεμάχια)

Μπανάνα (1/2 μέτρια)

 

Μανταρίνι (1 μέτριο)

Δαμάσκηνα αποξηραμένα (5)

 

Καρπούζι (1 φλυτζάνι)

Χυμός δαμάσκηνου

 

Γκρέϊπ φρουτ (1/2 μικρό)

 

 

Περιεκτικότητα λαχανικών σε κάλιο

ΧΑΜΗΛΗ (0-100mg)

ΜΕΤΡΙΑ (101-200mg)

ΥΨΗΛΗ (201-350mg)

Φασολάκια πράσινα (1/2 ποτήρι)

Αγκινάρες (1/2 ποτήρι)

Σπαράγγια (5 μίσχοι)

Λάχανο ωμό (1/2 ποτήρι)

Μπρόκολο (1/2 ποτήρι)

Αβοκάντο (1/4 του ολόκληρου)

Κινέζικο λάχανο ωμό (1/2 ποτήρι)

Λάχανο μαγειρεμ. (1/2 ποτήρι)

Λαχανάκια Βρυξελλών (1/2 ποτήρι)

Αγγούρι (χωρίς φλούδα) (1/2 ποτήρι)

Καρότα (1 μικρό)

Παντζάρια (1/2 ποτήρι)

Αντίδια (χωρίς φλούδα) (1/2 ποτήρι)

Κουνουπίδι (1/2 ποτήρι)

Σέλερι μαγειρεμένο (1/2 ποτήρι)

Μαρούλι (1 ποτήρι)

Σέλερι ωμό (1 μίσχος)

Μπάμιες (1/2 ποτήρι)

Πράσινη πιπεριά γλυκιά (1/2 ποτήρι)

Καλαμπόκι ολόκληρο (1/2)

Πιπεριά καυτερή (1/2 ποτήρι)

Κάστανα ψημένα (1/2 ποτήρι)

Μελιτζάνα (1/2 ποτήρι)

Πατάτα (βραστή, πουρέ, τηγανιτή) (1/2 ποτήρι)

Λεμόνι (1/2 τεμάχιο)

Λάχανο κατσαρό (1/2 ποτήρι)

Πατάτα ψητή (1/2 μέτρια)

 

Μανιτάρια (1/2 ποτήρι)

Ντομάτα ωμή (1 μέτρια)

 

Κρεμμύδια (1/2 ποτήρι)

Ντοματοπολτός (1/2 ποτήρι)

 

Αρακάς (1/2 ποτήρι)

Πελτές ντομάτας (2 κ. σούπας)

 

Σπανάκι ωμό (1/2 ποτήρι)

Σπανάκι μαγειρεμένο (1/2 ποτήρι)

 

Ραδίκια μαγειρεμένα (1/2 ποτήρι)

Κουκιά (1/2 ποτήρι)

 

Χυμός λεμονιού (1/2 ποτήρι)

Ξερά φασόλια (όσπρια& κόκκινα 1/2 ποτήρι)

*1 ποτήρι=240ml

ΦΩΣΦΟΡΟΣ

Όταν ο φώσφορος παραμένει σε υψηλά επίπεδα στο αίμα απορροφά ασβέστιο από τα οστά. Για το λόγο αυτό περιορίζεται η πρόσληψη του. Στην αιμοκάθαρση οι αυξημένες ανάγκες για πρωτεΐνη δημιουργούν προβλήματα καθώς τα περισσότερα τρόφιμα που είναι πλούσια σε πρωτεΐνη είναι πλούσια και σε φώσφορο. Μερικά τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φώσφορο είναι τα εξής:

 

 

 

 

Πίνακας τροφών πλούσιων σε φώσφορο

Φώσφορος (mg)

Τρόφιμο (ποσότητα)

300

Σαρδέλες (60γρ), εντόσθια (60γρ)

250

Γλώσσα ψητή (30γρ)

200

Γάλα (1 ποτήρι), γιαούρτι (1 ποτήρι), γαλοπούλα (90γρ), τυρί (30γρ)

180

Αμύγδαλα (1/4 ποτηριού), πλιγούρι βρώμης (1 ποτήρι), φακές μαγειρεμένες (1/2 ποτήρι)

170

Τυρί cottage 2% (1/2 ποτήρι)

150

Μοσχαρίσιο συκώτι (30γρ), Τυρί cottage(1/3 ποτηριού), τυρί cheddar (30γρ)

140

Φασόλια ψητά (άσπρα) ½ ποτήρι

115

Ψητές πατάτες με την φλούδα (100γρ)

100

Αβγό (1 τεμ.)

75

Αρακάς (1/2 ποτήρι), άπαχο χοιρινό ή βοδινό μαγειρεμένο (30γρ)

50

Ψωμί (30γρ), ½ ποτήρι φρέσκα φρούτα, ½ ποτήρι λαχανικά (σπαράγγια, παντζάρια, μπάμιες, κολοκύθα, γλυκοπατάτα, σπανάκι μαγειρεμένο, μανιτάρια, καλαμπόκι)

45

Αναψυκτικό τύπου cola (1 κουτάκι)

40

Μαύρη σοκολάτα (30γρ)

25

Μαρούλι (1 ποτήρι), κουνουπίδι φρέσκο (1/2 ποτήρι)

20

Πορτοκάλι (1 τεμ.)

 

ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΕ ΥΓΡΑ- ΝΕΡΟ

Ο προσδιορισμός του όγκου υγρών (νερό, αφεψήματα, σούπες κλπ) που μπορείτε να λαμβάνετε καθορίζεται από τον ιατρό.

 

 

 

1500 ΘΕΡΜΙΔΕΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 170γρ

ΛΙΠΗ 59γρ

Κάλιο (Κ):2140mg

Νάτριο (Na): 910mg

 

ΠΡΩΪΝΟ

Τσάι ή Χαμομήλι

2 φρυγανιές ή 1 φέτα ψωμί (30γρ)ή ½ κούπα δημητριακά πρωινού

1 φρούτο

 

ΠΡΟΓΕΥΜΑ

1 φρούτο

 

ΜΕΣΗΜΕΡΙ

120γρ κρέας ή μοσχάρι ή μπιφτέκι ή ψάρι ή κοτόπουλο ή τυρί ανάλατο

2/3 κούπας ζυμαρικά ή ρύζι ή 1 κούπα πουρέ ή αρακά ή πατάτες 200γρ

1 φέτα ψωμί (30γρ)

Λαχανικά 3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα

2 κ. γλυκού ελαιόλαδο (10γρ)

 

 

 

Το παραπάνω γεύμα μπορεί να αντικατασταθεί με:

1 κούπα όσπρια+ 1 φέτα ψωμί (30γρ)+ 60 γρ τυρί ανάλατο

+ λαχανικά (3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα)

ή 1 ½ κούπα όσπρια σούπα (φακές, ρεβίθια, φασολάδα) + 1 φέτα ψωμί (30γρ)

+ 60 γρ τυρί ανάλατο+ λαχανικά (3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα)

ή 1 ½ κούπα λαδερό φαγητό (φασολάκια, μπριάμ, μπάμιες, αγκινάρες, μελιτζάνες)+2 φέτες ψωμί (60γρ)+ 120 γρ τυρί ανάλατο

 

ΑΠΟΓΕΥΜΑ

1 ποτήρι γάλα 1-2 ή 1 κεσεδάκι γιαούρτι 1-2%

 

ΒΡΑΔΥ

90γρ κρέας ή μοσχάρι ή μπιφτέκι ή ψάρι ή κοτόπουλο ή τυρί ανάλατο

ή 2 αυγά+ 30γρ τυρί ανάλατο

2/3 κούπες ζυμαρικά ή ρύζι ή 1 κούπα πουρέ ή πατάτες 200γρ

ή 2 φέτες ψωμί (60γρ)

Λαχανικά 3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα

1κ. του γλυκού ελαιόλαδο (5γρ)

 

 

Το παραπάνω υπόδειγμα διαιτολογίου περιλαμβάνει λαχανικά και φρούτα χαμηλής και μέτριας περιεκτικότητας σε κάλιο. Να αποφεύγονται τα αντίστοιχα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο.

Οι ποσότητες που αναγράφονται στο διαιτολόγιο αφορούν μαγειρεμένα τρόφιμα.

Η κούπα αντιστοιχεί σε 240ml

 

 

 

 

 

 

1800 ΘΕΡΜΙΔΕΣ

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 219γρ

ΛΙΠΗ 65γρ

Κάλιο (Κ):2340mg

Νάτριο (Na): 885mg

 

ΠΡΩΪΝΟ

1 ποτήρι γάλα 1,5-2%ή 1 κεσεδάκι γιαούρτι 2%

4 φρυγανιές ή 2 φέτες ψωμί (60γρ) ή 1 κούπα δημητριακά πρωινού

Καφές ή τσάι χωρίς ζάχαρη

 

ΠΡΟΓΕΥΜΑ

2 φρούτα

 

ΜΕΣΗΜΕΡΙ

120γρ κρέας ή μοσχάρι ή μπιφτέκι ή ψάρι ή κοτόπουλο ή τυρί ανάλατο

2/3 κούπες ζυμαρικά ή ρύζι ή 1 κούπα πουρέ, ή αρακά ή πατάτες 200γρ

1 φέτα ψωμί (30γρ)

Λαχανικά 3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα

2 κ. γλυκού ελαιόλαδο (10γρ)

 

 

 

Το παραπάνω γεύμα μπορεί να αντικατασταθεί με:

1 κούπα όσπρια+ λαχανικά (3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα)

+30 γρ τυρί ανάλατο + 1 φέτα ψωμί (30γρ)

ή 1 ½ κούπα όσπρια σούπα (φακές, ρεβίθια, φασολάδα) + 1 φέτα ψωμί (30γρ)

+ 30 γρ τυρί ανάλατο+ λαχανικά (3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα)

ή 1 ½ κούπα λαδερό φαγητό (φασολάκια, μπριάμ, μπάμιες, αγκινάρες, μελιτζάνες)+2 φέτες ψωμί (60γρ)+ 90 γρ τυρί ανάλατο

 

ΑΠΟΓΕΥΜΑ

1 φρούτο

 

ΒΡΑΔΥ

90γρ κρέας ή μοσχάρι ή μπιφτέκι ή ψάρι ή κοτόπουλο ή τυρί ανάλατο

2/3 κούπες ζυμαρικά ή ρύζι ή 1 κούπα πουρέ ή πατάτες 200γρ

ή 2 φέτες ψωμί (60γρ)

Λαχανικά 3 κούπες ωμά ή 1 ½ κούπα βρασμένα

2κ. του γλυκού ελαιόλαδο (10γρ)

1 φρούτο

 

Το παραπάνω υπόδειγμα διαιτολογίου περιλαμβάνει λαχανικά και φρούτα χαμηλής και μέτριας περιεκτικότητας σε κάλιο. Να αποφεύγονται τα αντίστοιχα τρόφιμα υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο.

Οι ποσότητες που αναγράφονται στο διαιτολόγιο αφορούν μαγειρεμένα τρόφιμα.

Η κούπα αντιστοιχεί σε 240ml

 

 

ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ

ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ